WAALPAINTINGS

Het centrum van Nijmegen verraadt weinig van wat zich hier in het verleden heeft afgespeeld. Wie weet bijvoorbeeld dat inwoners van Romeins Nijmegen dienden in de lijfwacht van de Romeinse keizer Nero? Dat er in de tiende eeuw jarenlang een Byzantijnse prinses op het Valkhof woonde? En dat Nijmegen in de zeventiende eeuw even het centrum van de wereld was (met een echte wijnfontein op de Grote Markt)? 

Om dit verleden weer tot leven te wekken lanceerden de aan het Radboud Institute for Culture and History (RICH) verbonden historici Erika Manders en Dennis Jussen in januari 2020 het project Waalpaintings. Het project stelt zich ten doel om de rijke, maar vaak niet langer zichtbare stadsgeschiedenis van Nijmegen weer zichtbaar te maken in een serie van vijftien muurschilderingen. Deze historische street art zal worden gerealiseerd door kunstenaars uit de regio op locaties in de binnenstad die een directe verbinding houden met de getoonde historische verhalen.

De slogan ‘Old City, Young Vibe’, waarmee Nijmegen zich sinds kort profileert, sluit dan ook naadloos aan bij dit project.

DOELEN

1. Het tegengaan van illegale graffiti en opfleuren van het straatbeeld

Steden opfleuren met street art is geen nieuw fenomeen. Grote steden zoals Berlijn staan internationaal bekend om hun kunstwerken in de openbare ruimte. Zogenaamde street art tours behoren zelfs tot de toeristische stokpaardjes van de stad. Ook in Nijmegen zijn er in de afgelopen jaren aardig wat grauwe gevels omgetoverd tot levendige schilderijen. Denk aan de vogel in de Bloemerstraat (Collin van der Sluijs & Super A) en het hert op Hotel Credible (Remco Visser & Naamloozz). Ook zijn er op initiatief van bewoners en ondernemers een flink aantal graffiti-gevoelige plekken in het centrum van Nijmegen artistiek aangepakt. Voorbeelden hiervan zijn het vismeisje (Pipsqueak) en de Spongebob parodie op de Bloemerstraat (Combolution), beide gelegen in Zes Huizenhof. Dit project zet deze succesvolle reeks van stedelijke verfraaiing voort, maar voegt daar een expliciete stadshistorische component aan toe.

2. Het uitdragen van een stedelijke identiteit op basis van de stadsgeschiedenis

De centrale positie van de stad in sommige perioden in de wereldgeschiedenis alsmede de sporen van onder anderen koningen en keizerinnen die in Nijmegen verbleven zijn voor inwoners en bezoekers van de stad nauwelijks meer zichtbaar. Muurschilderingen kunnen worden ingezet om dit verborgen verleden van Nijmegen op locatie weer zichtbaar te maken. Twee voorbeelden hiervan bestaan reeds in de stad: een schildering van het bombardement tijdens de Tweede Wereldoorlog in de Scheidemakershof aan Plein 1944 (Combolution) en een impressie van de Bataafse opstand en Piersonrellen in de St. Thomashof aan Kelfkensbos (Remco Visser & Naamloozz). Dit project maakt deze bestaande kunstwerken onderdeel van een serie van vijftien historische muurschilderingen, gekoppeld aan de Canon van Nijmegen.

3. Het ontsluiten van de stadsgeschiedenis voor toeristische en educatieve doelen

De door het centrum van Nijmegen verspreide muurschilderingen zullen met elkaar verbonden worden door een wandelroute. Op deze manier fungeert het geheel aan muurschilderingen als een prentenboek van de Nijmeegse geschiedenis. De wandelroute langs de verschillende muurschilderingen zal zoveel mogelijk aansluiten bij de reeds bestaande initiatieven. Met behulp van QR-codes op de verschillende locaties zullen wandelaars geïnformeerd worden over de historische verhalen achter de schilderingen, de kunstenaar en de sponsoren. Ook biedt de serie muurschilderingen (en de bijbehorende canonvensters) de mogelijkheid voor de ontwikkeling van een educatief project voor scholen uit de regio.

SELECTIE VAN VERHALEN EN SAMENWERKING MET KUNSTENAARS

Voor de selectie van de vijftien verhalen uit het verleden van de stad is gebruik gemaakt van de in 2009 door historici van de Radboud Universiteit samengestelde Canon van Nijmegen. Hierbij is met name gelet op:

  • Beschikbare en aansprekende verhalen die gekoppeld kunnen worden aan locaties in het centrum;
  • Een zo goed mogelijke chronologische verdeling waarin zowel mannen als vrouwen vertegenwoordigd zijn;
  • Een zo hoog mogelijke (inter)nationale en lokale impact van de gebeurtenissen.

Klik hier voor een overzicht van de geselecteerde verhalen en de daaraan gekoppelde locaties.

Voor de realisatie van de vijftien muurschilderingen benaderen we kunstenaars die affiniteit met Nijmegen hebben. Dat wil zeggen dat ze hier (in de buurt) wonen, werken, of gestudeerd hebben. Bij een match pitchen we het historische verhaal aan de kunstenaars. Ook laten we hen bronmateriaal en kunst uit de desbetreffende historische periode zien. De kunstenaar krijgt dan volledige artistieke vrijheid. Al letten wij er wel op dat de verwijzingen historisch correct zijn.

TEAM

Op dit moment bestaat ons team uit zeven leden:

  • Erika Manders (Radboud Universiteit) – initiatiefnemer, projectcoördinatie, historisch onderzoek
  • Dennis Jussen (De Tijdmachine Erfgoededucatie) – initiatiefnemer, projectcoördinatie, historisch onderzoek
  • Carlo Beijen (Radboud Universiteit) – historisch onderzoek
  • Marijn Gielen (Radboud Universiteit) – fondsenwerving, externe betrekkingen (partners)
  • Vincent William (Combolution) – specialist street art, externe betrekkingen (kunstenaars)
  • Maaike van den Heuvel en Gerco Hiddink (Studio Hartebeest) – specialisten vormgeving, bewakers visuele identiteit